Buławka pałeczkowata (Clavariadelphus pistillaris) to znany i charakterystyczny grzyb, który w naszym kraju od długiego czasu jest pod ochroną, znajdując się na tzw. Czerwonej Liście. Jego cechą charakterystyczną jest niezwykle oryginalny, niespotykany wygląd. Mimo że jest to gatunek niejadalny, ze względu na swój niespotykany wygląd grzyb wzbudza duże zainteresowanie wśród szerokiego grona badaczy, miłośników i pasjonatów grzybów.
Charakterystyka
Buławka pałeczkowata należy do rodziny buławkowatych. Zarodniki grzyba cechują się białą barwą. Jest to naziemny grzyb mikoryzowy. Żyje w symbiozie z drzewami liściastymi, najlepiej wiążąc się z bukami. Preferuje gleby wapienne. Owocniki wyrastają od sierpnia do listopada. Jest gatunkiem saprotroficznym. Wyróżnić można także inne nazwy buławki pałeczkowatej. Do najpopularniejszych zaliczyć należy m.in.: goździeniec pałkowaty, goździeniec pałeczkowaty, goździeniec pałka Herkulesa.
Na szczególną uwagę zasługuje tematyka ochrony buławki. Od 1995 aż do 2004 roku grzyb był objęty ochroną częściową; od 2004 do 2014 roku – ochroną ścisłą; a od 2015 roku buławki pałeczkowate znów podlegają ochronie częściowej. Obecny ich status określa się jako „narażony na wyginięcie”. Inne kraje, w tym m.in. Belgia, Holandia czy Litwa, również wprowadziły ochronę dla tego gatunku.
Buławka pałeczkowata jest grzybem niejadalnym i niesmacznym. Charakteryzuje ją niezwykle nieprzyjemny, gorzki smak.
Buławka pałeczkowata bardzo często mylona jest z buławką spłaszczoną. Należy jednak zaznaczyć, że oba gatunki znacznie różnią się od siebie siedliskiem. Buławki spłaszczone występują przede wszystkim na terenie reglowych lasów szpilkowych w górach. Co więcej, grzyby różnią się pomiędzy sobą także rozmiarem.
Morfologia
Buławka pałeczkowata osiąga wysokość od 7 aż do 20 cm. Jej grubość wynosi około 2-7 cm. Młode grzyby cechują się walcowatym kształtem. Bardzo wiele osób przyrównuje wygląd buławki do maczugi. Co więcej, wierzchołek jest charakterystycznie półokrągły, płasko zakończony.
Na początku wzrostu powierzchnia grzyba jest gładka, z czasem staje się bruzdowana, matowa. Grzyb, zwłaszcza w młodej fazie wzrostu, przybiera barwę jasnożółtą, cytrynową. Im starszy okaz, tym staje się bardziej ochrowobrunatny. Może również zdarzyć się, że buławka przybierze purpurowofioletowy odcień.
Zapach grzyba jest słabo wyczuwalny, ale przyjemny. Miąższ grzyba jest gąbczasty, twardy, zwarty, długowłóknisty. Jeśli przetniemy młodą buławkę pałeczkowatą, wówczas możemy zaobserwować miąższ sprężysty i spoisty. Wraz z wiekiem grzyba miąższ staje się coraz bardziej miękki.
Występowanie
Buławka pałeczkowata występuje przede wszystkim na terenie Europy, Azji oraz Ameryki Północnej. Najbardziej zasiedlony przez buławki z całą pewnością jest teren Europy. Co ciekawe, nasz kraj jest jednym z przodujących, jeśli chodzi o najliczniej występujące siedliska tego grzyba. Oficjalnie podano ich aż około 50. Rośnie pojedynczo, jak również w grupach, aż do kilkunastu okazów w jednym miejscu. Bardzo często skupiska odnajduje się na terenie Warmii i Mazur. Wiele okazów odnaleziono na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Gąska
- Trufle
- Biblia wyprzedziła naukę w sprawie wieprzowiny
- Anchiornis – zwierzę “przejściowe”?
- Darwinizm społeczny i jego wpływ na społeczeństwo
Źródła
- https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Bu%C5%82awka_pa%C5%82eczkowata
- http://encyklopedia.warmia.mazury.pl/index.php/Bu%C5%82awka_pa%C5%82eczkowata
- https://www.ekologia.pl/wiedza/grzyby/bulawka-paleczkowata
- http://grzyby-mykologia.pl/nazwy-polskie/nazwy-polskie-a-b/bulawka-paleczkowata-clavariadelphus-pistillaris-l-fr-donk/
- https://grzyby.pl/gatunki/Clavariadelphus.html
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Antrodia. Licencja: CC BY-SA 3.0.
