Bożodrzew gruczołowaty, znany również jako ajlant gruczołowaty, bożodrzew gruczołkowaty lub bożodrzew chiński (Ailanthus altissima (Mill.) Swingle), to gatunek roślin z rodziny biegunecznikowatych (Simarubaceae).
Występowanie
Roślina pochodzi z południowych i środkowych Chin, Tajwanu i Wietnamu Północnego, ale pierwsze egzemplarze sprowadzono do Europy już w 1751 r. Obecnie rozpowszechniona jest zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej. W Polsce jest dość często uprawiana, szczególnie w zachodniej części kraju.
Najlepiej rośnie na żyznych, głębokich i wilgotnych glebach o odczynie zasadowym, bogatych w związki wapnia (nie znosi gleby o odczynie kwaśnym oraz podmokłych i zalewanych okresowo ziem), w lekkim półcieniu lub w miejscu nasłonecznionym. W warunkach Europy Środkowej gatunek jest całkowicie odporny na mróz, niemniej jednak młode okazy i jednoroczne pędy zimą mogą przemarzać.
Morfologia
Bożodrzew to okazałe, szybko rosnące drzewo (szczególnie w młodości, na dobrych stanowiskach osiąga do 2 m rocznie), dorastające w Polsce do 30 m. Na starszych pniach korowina jest charakterystycznie spękana. Jednoroczne pędy są bardzo grube (grubsze niż u jesionu), młode gęsto i delikatnie omszone, żółtawe z bardzo dużymi śladami liściowymi. Wierzchołki jednorocznych pędów są tępo zakończone.
Liście ma skrętoległe, bardzo duże, dorastające do 80 cm długości (u niektórych odmian do ponad 1 m), nieparzyście i pierzasto złożone z 15-25 jajowato lancetowatych listków. Listki osiągają do 12 cm długości, z wierzchu są ciemnozielone, od spodu sinoniebieskawe, wierzchołek jest mocno wyciągnięty. U podstawy każdego listka znajdują się 2 lub 4 (rzadziej) ząbki z gruczołami nieprzyjemnie pachnącymi po roztarciu.
Kwiaty są jedno- i obupłciowe, zebrane w gęste wiechowate kwiatostany do 30 cm długości. Kielich jest pięciodziałkowy, korona występuje z pięcioma żółtawobiałymi płatkami, ma 10 pręcików, a w kwiatach obupłciowych pojawia się ich zazwyczaj 5, zaś słupków 4-6.
Owoce to wąskie skrzydlaki o długości 4 cm. Początkowo jasnozielonkawe, w sierpniu przybierają efektownie czerwonopurpurowe zabarwienie. Owoce długo utrzymują się na roślinie.
Właściwości i zastosowanie w medycynie Chińskiej
Kora bożodrzewu, w miarę możliwości świeża, posiada silne właściwości bakteriobójcze i bakteriostatyczne, i w Chinach stosowana jest wewnętrznie w postaci odwaru do leczenia ciężkich i uporczywych biegunek oraz jako środek wymiotny. Ten sam odwar jest specyfikiem, przy pomocy którego zwalcza się tasiemce i glisty – pasożyty przewodu pokarmowego. Poza tym stosuje się go także jako specyfik przeciwgorączkowy, przeciwskurczowy i zwalniający akcję serca. Bywa pomocny również w leczeniu malarii, astmy, kołatania serca i czerwonki.
Owoce stosuje się jako środek pomocniczy w leczeniu nieregularnego miesiączkowania oraz zbyt obfitych krwawień menstruacyjnych.
Zagrożenia
Bożodrzew gruczołowaty uznawany jest w Unii Europejskiej i w Polsce za gatunek inwazyjny, stwarzający zagrożenie dla rodzimej przyrody. Jego wprowadzanie do środowiska lub przemieszczanie w środowisku przyrodniczym jest zabronione przez ustawę o ochronie przyrody z 2004 roku. Od 2012 roku także jego import, posiadanie, prowadzenie hodowli, rozmnażanie i sprzedaż wymagają specjalnego pozwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Nieprzestrzeganie wymienionych ograniczeń według ustawy o ochronie przyrody jest wykroczeniem podlegającym karze aresztu lub grzywny pieniężnej.
Bożodrzew ma niekorzystny wpływ na infrastrukturę techniczną i budowlaną, a także na zieleń urządzoną. Związane jest to z szybkim wzrostem pędów i korzeni, dużymi zdolnościami regeneracyjnymi, które wynikają z wytwarzania odrośli korzeniowych i pędowych. Niszczy infrastrukturę kanalizacyjną (jego korzenie przerastają przez rury), nawierzchnie asfaltowe, płyty chodnikowe, podmurówki ogrodzeń, tynki budynków itp. Uniemożliwia lub osłabia rozwój roślin tworzących zieleń miejską.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Ziele werbeny
- Oman wielki
- Mikrobiota jelitowa – jej znaczenie dla naszego zdrowia
- Jak szybko schudnąć w zdrowy sposób?
- Zaratusztrianizm a początki judaizmu
Źródła
- https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Bo%C5%BCodrzew_gruczo%C5%82owaty
- https://www.ogrod.uw.edu.pl/baza-wiedzy/bozodrzew-gruczolowaty-3/
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
